Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenliğini pekiştiren ve uluslararası deniz trafiğini düzenleyen önemli bir uluslararası sözleşmedir.
Sözleşmenin Tarihi ve Önemi
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, 31 Temmuz 1936 tarihinde imzalanmıştır. Bu sözleşme, İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı'ndan ticari ve askeri gemilerin geçişlerini düzenlemekte ve Boğazlar Bölgesi'nin güvenliğini sağlamaktadır.
Sözleşme, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenliğini tam olarak tesis etmesine olanak tanımış ve Boğazlar Komisyonu'na dair kısıtlayıcı hükümleri kaldırmıştır.
Sözleşmenin Temel İlkeleri
Montrö Sözleşmesi'ne göre, Türk Boğazları'ndan ticari gemi geçiş rejiminde temel ilke serbestliktir. Ancak savaş gemilerine ve özellikle Karadeniz'e kıyısı olmayan ülkelere önemli sınırlamalar getirilmiştir.
Savaş dönemlerinde Türkiye, boğazların kullanımına dair kararları kendisi alırken, taraf olmayan savaş gemileri için boğazlar kapatılmaktadır.
Üçlü Denge
Montrö Sözleşmesi, Türkiye'nin egemenliği, Karadeniz'e kıyısı olan devletlerin güvenliği ve Karadeniz'e kıyısı olmayan devletlerin çıkarları arasında bir denge kurmaktadır.
Bu denge, 1982 yılında imzalanan BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin kıyı devletlerinin egemenlik haklarını kısıtlaması ve savaş gemilerinin tonaj ve kapasitesinin artması gibi faktörlerle daha da önem kazanmıştır.
